Ayıplı araçta sözleşmeden dönme seçilince bedelin derhâl iadesi istenir; ancak faizin hangi günden işleyeceği çoğu dosyada satış ya da ihtar günü değildir. Bu yazı, bedel iadesinde faiz başlangıcını ve faizle birlikte karşılıklı teslim sorularını iki somut dosyadan hareketle ele alır: araç davacının kullanımında kaldığında faiz aracın tesliminden başlatılmış, mahkemece tevdi mahalli belirlenip anahtar kasaya alındığında ise o tarihten işletilmiştir. Genel ayıplı mal hakları için tüketici hukuku rehberine (https://ashukuk.net/tuketici-hukuku-rehberi/) bakılabilir; bu yazı rehberdeki ayıplı mal bölümünü yeniden anlatmaz.
Genel bilgilendirme: Bu yazı kamuya açık mevzuat ve karar metinlerine dayanan genel bir bilgilendirmedir; hukuki danışmanlık değildir. Somut dosyada tarihler, belgeler ve talep sonucu değiştirebilir.
Kanun ne diyor?
Bedelin iadesi: Tüketici sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedel indirimi hakkını seçmişse, ödediği bedelin tamamı veya indirim tutarı derhâl tüketiciye iade edilir (6502 sayılı Kanun m. 11/5).
Temerrüt: Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; ifa günü birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle temerrüt gerçekleşir (TBK m. 117/1-2).
Oran: Temerrüt faizi oranı sözleşmede kararlaştırılmamışsa, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuata göre belirlenir (TBK m. 120/1). 3095 sayılı Kanun m. 2/1-2 uyarınca Merkez Bankasının kısa vadeli avans faiz oranı daha yüksekse, ticari işlerde temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir.
3095 sayılı Kanunun 1. maddesi 7589 sayılı Kanunla değiştirilmiş ve değişiklik 31.07.2026’da yürürlüğe girmiştir. Belirli bir döneme ait oranı hesaplarken faiz borcunun doğduğu tarihteki mevzuat ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir; bu yazıdan bir oran veya hesap çıkarılamaz. Belirli bir dosyada yasal faizin mi avans faizinin mi uygulanacağı kanun metninden tek başına çıkmaz; işlemin ticari iş sayılıp sayılmadığına, tarafların sıfatına ve talebe bağlıdır.
Bedel iadesi ile araç iadesi neden birlikte düşünülür?
Ayıplı araç nedeniyle sözleşmeden dönmede tüketici, satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirir (6502 m. 11/1-a). Karşılıklı edimlerin aynı anda ifasına karar verilen sözleşmelerde para borcu muaccel hâle gelmeden borçlunun temerrüdü gerçekleşmez; temerrüt olmadan da temerrüt faizi hükmedilemez. Alıcı kendi edimini (o olayda aracın tescil ve fiilî teslimle iadesini) yerine getirdiği hâlde satıcı parayı iade etmezse, faiz malın iade tarihinden itibaren hükmedilmelidir. Bu gerekçe, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2022/8264 E., 2023/1551 K., 23.05.2023 tarihli kararında Hukuk Genel Kurulunun 28.09.2011 tarihli, 2011/19-498 E., 2011/572 K. sayılı kararından aktarılmıştır (Yargıtay 3. HD, 2022/8264 E., 2023/1551 K., s. 4).
Bu nedenle dava veya görüşme öncesinde aracın fiilî durumunun, anahtarların, tescil kayıtlarının ve varsa araç üzerindeki takyidatların belirlenmesi önem taşır. Aracın kullanılmaması ile karşı tarafa hukuken ve fiilen sunulması aynı olgu değildir; bu belgelerle değerlendirilir.
İhtar göndermek faizi başlatmaya yeter mi?
Her zaman değil. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2022/8264 E., 2023/1551 K. sayılı kararında araç halen davacının kullanımındaydı. İlk derece mahkemesi faizi davacının gönderdiği ihtarname tarihinden başlatmıştı. Daire, davacının aracı davalıya teslim etmedikçe araç bedeli için faiz talep edemeyeceğini belirtmiş ve hükmü “aracın tesliminden itibaren” faiz yürütülecek şekilde düzeltmiştir; kararda söz konusu faiz yasal faizdir, Yargıtayın değiştirdiği husus başlangıç tarihidir (Yargıtay 3. HD, 2022/8264 E., 2023/1551 K., s. 2, 5).
Bu sonuç, ihtarın önemsiz olduğu anlamına gelmez. İhtar, ayıbın bildirildiğini ve talebin içeriğini gösterir; TBK m. 117 uyarınca muaccel bir borçta temerrüdün gerçekleşmesinde de rol oynar. Ancak iade borcunun ne zaman muaccel olduğu ve karşı edimin yerine getirilip getirilmediği de aranır. Yalnız ihtar tarihine bakarak her durumda o günden faiz istenebileceği söylenemez.
Tevdi mahalli ne işe yarar?
Teslimin nasıl yapılacağı konusunda uyuşmazlık varsa mahkemece bir tevdi mahalli belirlenmesi gündeme gelebilir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2025/3907 E., 2026/898 K., 23.02.2026 tarihli kararında, dosyadan tevdi mahallinin tayin edildiği, anahtarın kasaya alındığı ve davalı vekilinin duruşmaya katılarak bunu öğrendiği anlaşılmıştır. Bölge Adliye Mahkemesi faizi iade tarihinden başlatmıştı; Daire bunu usul ve yasaya aykırı bulmuş, faizin tevdi mahallinin tayin edilip anahtarların kasaya alındığı 28.09.2017 tarihinden itibaren işletilmesi gerektiğine karar vermiştir. Yeniden yargılama gerekmediği için hüküm düzeltilerek onanmıştır (Yargıtay 3. HD, 2025/3907 E., 2026/898 K., s. 3).
Buradaki sonuç, anahtarın herhangi bir kişiye bırakılmasıyla aynı kabul edilmemelidir. Kararda yer, anahtar ve karşı tarafın bilgisi birlikte tespit edilmiştir. Tevdi talep edilecekse aracın güvenli muhafazası, masraflar, anahtar teslimi ve işlemin karşı tarafa nasıl bildirileceği dosyanın koşullarıyla değerlendirilmelidir. Yalnız “teslime hazırım” diyen bir işlem, mahkemece belirlenmiş ve uygulanmış tevdiyle aynı sayılmayabilir.
İki dosyayı yan yana koyduğumuzda fark görünür: 2023 tarihli dosyada araç davacının kullanımında ve teslim edilmemiştir; 2026 tarihli dosyada ise mahkemece belirlenmiş tevdi ve anahtarın kasaya alınması gibi ek olgular vardır (2022/8264 E. kararı s. 5; 2025/3907 E. kararı s. 3). Bu fark, yalnız tarihlere değil, o tarihte fiilen ve hukuken ne yapıldığına bakmayı gerektirir.
Yasal faiz mi, avans faizi mi?
2026 tarihli kararda davalı tacir olduğu için avans faizinin yerinde olduğu kabul edilmiş, davalı vekilinin avans faizine ilişkin itirazı reddedilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2025/3907 E., 2026/898 K., s. 3). İlk derece mahkemesi yasal faize, Bölge Adliye Mahkemesi ise davalının tacir olması nedeniyle avans faizine hükmetmişti (aynı karar, s. 2). Aynı kararda davalı şirket, aracın satıcısı olmadığını savunmuştur (s. 1); Yargıtay metni bu savunmayı ayrıca değerlendirmemiştir. Bu yüzden karardan “satıcı tacirse avans faizi uygulanır” biçiminde genel bir kural değil, “bu dosyada davalının tacir olması nedeniyle avans faizi yerindedir” sonucu okunmalıdır. Bu sonuç her tüketici işleminde veya her davalı bakımından kendiliğinden avans faizi uygulanacağı anlamına da gelmez; 3095 m. 2/2 avans oranını “ticari işler” bakımından düzenler. Faiz türü; talep, taraf sıfatları ve işlemin niteliğine göre somut dosyada belirlenir.
2023 tarihli dosyada ise hükümde yasal faiz söz konusudur (Yargıtay 3. HD, 2022/8264 E., 2023/1551 K., s. 2, 5). Bir karardan faiz türüne, diğerinden başlangıç anına ilişkin sonuç alınırken olgular birbirine karıştırılmamalıdır. Faizin başlangıcı ile oranı ayrı sorulardır.
Onarımdan bedel iadesine geçiş
Faiz sorusu genellikle tüketici seçimlik hakkını onarımdan başka bir hakte çevirdiğinde gündeme gelir. Ücretsiz onarım hakkını kullanan tüketici; malın garanti süresi içinde tekrar arızalanması, tamiri için gereken azami sürenin aşılması veya tamirin mümkün bulunmadığının anlaşılması hâllerinden biri varsa, m. 11’deki diğer seçimlik haklarını (dönme, bedel indirimi, değişim) kullanabilir (6502 sayılı Kanun m. 56/3). Satıcı tüketicinin bu talebini reddedemez; talep yerine getirilmezse satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Değişim istenirse m. 11/3 uyarınca satıcı bakımından orantısız güçlük bulunup bulunmadığı ayrıca aranır.
Hukuken önemli olan, tüketicinin hangi hakkı kullandığıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2022/237 E., 2022/2647 K., 23.03.2022 tarihli kararında seçimlik hakkın tek yanlı bir irade açıklamasıyla kullanıldığı ve bir kez kullanılınca tercihin değiştirilemeyeceği belirtilmiş; somut olayda tüketici onarım hakkını kullandığı ve araçta devam eden bir arıza bulunmadığı için değişim ve bedel iadesi isteminin kabulü bozulmuştur. Kararda “bu kuralın tek istisnası, araçta halen devam eden bir arıza bulunmasıdır” denmiştir; oysa aktarılan 56/3 metni başka hâller de sayar. Karar bu yüzden “devam eden arıza yoksa” sorusunun belirleyici olduğu bir örnek olarak okunmalı, kanundaki diğer hâllerin önemsiz olduğu şeklinde yorumlanmamalıdır (Yargıtay 3. HD, 2022/237 E., 2022/2647 K., s. 3–4).
Bu nedenle servis işlem formlarında “müşteri şikâyeti”, yapılan işlem, giriş-çıkış tarihi ve arızanın giderilip giderilmediği yazılı olmalı; hangi aşamada hangi talebin yapıldığı belgelenmelidir. Faiz talebi de bu belgeler üzerinden şekillenir: hangi seçimlik hakkın ne zaman ve hangi içerikle kullanıldığı, iade yönündeki karşı edimin ne zaman yerine getirildiği dosyada gösterilmelidir.
Araçtaki kayıtlar, takyidat ve iade masrafları
Araç üzerinde rehin veya başka bir kayıt varsa hükmün ne istediği ve kaydın nasıl kaldırılacağı araştırılmalıdır. 2026 tarihli kararda davalı vekili aracın takyidatlardan ari olarak teslim edilmesi gerektiğini ileri sürmüş, Yargıtay bu yöndeki itirazları reddetmiştir (Yargıtay 3. HD, 2025/3907 E., 2026/898 K., s. 2–3). Değişim talebine ilişkin ayrı bir Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi kararında (2025/2424 E., 2026/798 K., 09.04.2026) eski aracın takyidatlardan ari olarak teslimi ve infaz aşaması hükümde düzenlenmiştir; bu karar temyiz yoluna açıktır ve kesinleşmesi doğrulanmamıştır (s. 5, 6). Bunlar somut kararlardaki koşullardır.
İade ve taşıma masrafları bedelden ayrı takip edilmelidir. 2026 tarihli karara konu dosyada alt derece hükmü, aracın iade masrafları davalıya ait olmak üzere iadesini öngörmüştür (Yargıtay 3. HD, 2025/3907 E., 2026/898 K., s. 2). 6502 m. 11/6 da seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan masrafların, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanacağını söyler. Aynı dosyada satış bedeli dışındaki bakım ve sigorta gibi bazı taleplerin reddi alt derece hükümlerinde yer alır; Yargıtay bu yönü temyizde tartışmamıştır (aynı karar, s. 2–3). Bu nedenle her gideri tarih ve amacıyla ayrı saklamak, ancak kabul edileceğini varsaymamak gerekir.
Dosya için pratik zaman çizelgesi
Önce satış ve ödeme tarihini, sonra arızaların ve servis başvurularının tarihlerini kaydedin. Ardından dönme veya değişim talebinin ne zaman, kime ve hangi yolla ulaştığını gösterin. Karşı tarafın yanıtı, aracın nerede tutulduğu, kullanımının devam edip etmediği ve iade girişimi ayrıca yazılmalıdır.
Mahkeme bir tevdi yeri belirlemişse ara kararın tarihi, aracın o yere bırakılmasına ilişkin belge, anahtarın kime teslim edildiği ve karşı tarafın bilgilenme tarihi saklanmalıdır; 2026 tarihli kararda önem taşıyan unsurlar bunlardır (Yargıtay 3. HD, 2025/3907 E., 2026/898 K., s. 3). İade gerçekleşmişse tutanakta araç, anahtar ve mevcut kayıtlar açıkça gösterilmelidir.
Süreler kutusu
Altı ay karinesi: Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir; bu karine malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz (6502 m. 10/1).
Zamanaşımı: Ayıplı maldan sorumluluk, kanunda veya sözleşmede daha uzun bir süre yoksa teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ikinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz; ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (6502 m. 12/1-3).
Onarım/değişim süresi: Ücretsiz onarım veya değişim seçilirse talep yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü içinde yerine getirilmesi gerekir; yönetmelik listesindeki mallarda yönetmelikteki azami tamir süresi uygulanır (6502 m. 11/4). Bu süre bedel iadesi için değil, onarım ve değişim için öngörülmüştür. Sürelerin hesabı için somut dosyadaki tarihler ve güncel mevzuat birlikte kontrol edilmelidir.
Seçimlik Hakların Sırası ve İİK m. 24: Stokta Misli Yoksa İnfaz Aşaması
Bu sayfa bedel iadesinde faizin başlangıç anını inceler; burada faizden önce gelen soruya, davadaki seçimlik hakkın sırasına ve İİK m. 24 ile bağlantısına yer verilir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 28.03.2023 tarihli, 2023/46 E., 2023/832 K. sayılı kararı, sıfır kilometre otomobilde ayıpsız misliyle değişim istemine ilişkin dosyada bu soruyu işletmiştir. Tüketici dava dilekçesinde önce aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesini, bunun mümkün olmaması hâlinde bedelin iadesini istemiştir. Daire, uyulan bozma ilamındaki gerekçeyi benimseyerek terditli taleplerde önceliğin dava dilekçesinde ilk olarak ileri sürülen talebe ait olduğunu ve tüketicinin seçimlik hakkını misliyle değişim yönünde kullandığını kabul etmiştir.
Daireye göre stoklarda aracın mislinin bulunmaması sorunu, dava aşamasında bedel iadesine geçmeyi kendiliğinden gerektirmez; bu sorun infaz aşamasında İİK m. 24 uygulamasıyla çözülür. Bu nedenle doğrudan bedel iadesine hükmedilmesi gerekçesiz bulunmuş; son hükümde misliyle değişim, İİK m. 24’ün infaz aşamasında gözetilmesi kaydıyla oy birliğiyle onanmıştır.
Pratik sonuç üç noktada toplanır: seçimlik hakkın sırası dava dilekçesindeki ilk talebin metniyle belirlenir; satıcıda misli bulundurmama riski talebin sırasını değiştirmeden infazda İİK m. 24 ile yönetilir; bu bağ, faiz sorusunda karşılıklı teslim kurallarına geçilmeden önce netleştirilmelidir.
Sıkça sorulan sorular
Araç bedeline satış gününden itibaren faiz yürütülebilir mi?
Bu sonuç kendiliğinden çıkmaz. Talep edilen tarih, araç iadesi, tevdi ve temerrüt koşulları birlikte incelenir. 2026 tarihli dosyada Bölge Adliye Mahkemesi, iadeye konu miktara dava tarihinden itibaren faiz işletilmesini yerinde bulmamıştır (Yargıtay 3. HD, 2025/3907 E., 2026/898 K., s. 2). 2023 tarihli kararda ihtar gününden faiz başlangıcı kabul edilmemiş, araç teslimi esas alınmıştır (Yargıtay 3. HD, 2022/8264 E., 2023/1551 K., s. 5).
İhtarname faizin başlaması için yeterli mi?
Her zaman değil. Araç davacının kullanımındayken daire, aracı davalıya teslim etmedikçe araç bedeli için faiz talep edilemeyeceğini belirtip faizi aracın teslimine bağlamıştır (Yargıtay 3. HD, 2022/8264 E., 2023/1551 K., s. 2, 5). İhtar yine de önemlidir: ayıbın bildirildiğini gösterir ve muaccel borçta temerrüt kurallarında rol oynar (TBK m. 117).
Bedel iadesinde avans faizi mi, yasal faiz mi uygulanır?
Bu, işlemin ticari iş sayılıp sayılmadığına ve talebe bağlıdır; 3095 m. 2/2 avans oranını ticari işler için düzenler. İncelenen 2026 tarihli kararda davalının tacir olması nedeniyle avans faizi yerinde görülmüştür; 2023 tarihli kararda ise hükümde yasal faiz yer alır (Yargıtay 3. HD, 2025/3907 E., 2026/898 K., s. 3; 2022/8264 E., 2023/1551 K., s. 2, 5). Bu iki sonuç birbirinden farklı olgulara dayanır ve genel kural değildir.
Onarımdan sonra bedel iadesi istenebilir mi?
Onarım hakkı kullanıldıktan sonra garanti içinde tekrar arızalanma, azami tamir süresinin aşılması veya tamirin mümkün olmadığının anlaşılması hâllerinden birinde m. 11’deki diğer seçimlik hakların (dönme, bedel indirimi, değişim) kullanılması mümkündür (6502 m. 56/3). Değişim istenirse orantısızlık da aranır (6502 m. 11/3). Yargıtayın 2022 tarihli dosyasında devam eden arıza bulunmadığı için değişim kabulü bozulmuştur (Yargıtay 3. HD, 2022/237 E., 2022/2647 K., s. 3–4).
Faiz için aracın teslimi neden önemli?
Karşılıklı edimlerin aynı anda ifasında para borcu muaccel hâle gelmeden temerrüt ve temerrüt faizi söz konusu olmaz; alıcı aracı iade ettikten sonra satıcı bedeli ödemezse faiz iade tarihinden hükmedilir (Yargıtay 3. HD, 2022/8264 E., 2023/1551 K., s. 4). Mahkemece tevdi mahalli belirlenip anahtar kasaya alındığında ise faiz o tarihten işletilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2025/3907 E., 2026/898 K., s. 3).
Stokta ayıpsız misli bulunamıyorsa mahkeme doğrudan bedel iadesine hükmeder mi?
İncelenen dosyada hayır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 28.03.2023 tarihli, 2023/46 E., 2023/832 K. sayılı kararında, stoklarda misli bulunmamasının infaz aşamasında İİK m. 24 uygulamasıyla çözümlenmesi gerektiği, bu nedenle dava aşamasında bedel iadesine hükmedilmesinin hatalı olduğu kabul edilmiştir. Misliyle değişim hükmü, İİK m. 24’ün infazda gözetilmesi kaydıyla onanmıştır. Sonuç, seçimlik hakkın sırasının stok durumuna göre kendiliğinden değişmeyeceğini gösterir.
Terditli taleplerde hangi talep öncelikli sayılır?
Aynı kararda, dava dilekçesinde ilk olarak ileri sürülen talebin öncelikli olduğu kabul edilmiştir. Tüketici önce ayıpsız misliyle değişim, bunun mümkün olmaması hâlinde bedel iadesi istemiş; daire seçimlik hakkının misliyle değişim yönünde kullanıldığını benimsemiştir (Yargıtay 3. HD, 2023/46 E., 2023/832 K., 28.03.2023). Bu sonuç, bu sayfada ele alınan faiz başlangıcı sorusundan ayrıdır: hangi hakkın öncelikli olduğu, faizin hangi günden işleyeceği sorusundan önce gelir.
Kaynaklar
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/3907 E., 2026/898 K., 23.02.2026.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2022/8264 E., 2023/1551 K., 23.05.2023. Kararda aktarılan Hukuk Genel Kurulu gerekçesi: 28.09.2011, 2011/19-498 E., 2011/572 K.
Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2025/2424 E., 2026/798 K., 09.04.2026. Karar temyiz yoluna açıktır; kesinleşme durumu doğrulanmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2022/237 E., 2022/2647 K., 23.03.2022. Bozma; kesinleşme bilgisi kaynak metinde yok.
6502 sayılı Kanun m. 10, 11, 12, 56; 6098 sayılı TBK m. 117, 120; 3095 sayılı Kanun m. 1–2 (7589 sayılı Kanunla değişik) — mevzuat.gov.tr resmî metinleri, 03.11.2026 tarihli yerel kopyalar.
