Satıcılar, garanti belgelerine ve satış sözleşmelerine sık sık şu türde bir madde koyar: ürünün periyodik bakımları satıcının kendi yetkili servisi tarafından yaptırılmazsa ürün garanti kapsamı dışında kalır. Peki tüketici bu maddeye uymadı diye, arızalı ürünün bedelini geri isteme hakkını kaybeder mi? Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 27.04.2026 tarihli kararı, bu soruyu somut bir olay üzerinden net biçimde yanıtlamaktadır: engelli eşi için özel olarak üretilen ve teslimden beri hiç kullanılamayacak biçimde arızalı olan yatay engelli platformu konusunda, tüketiciyi belli bir şirketle bakım sözleşmesi yapmaya zorlayan şart haksız şart sayılmış ve bedel iadesi onanmıştır (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/5109 E., 2026/2461 K., 27.04.2026). Tüketici hukukunun bu ve benzeri temel kavramlarına genel bakış için tüketici hukuku rehberi sayfasına bakılabilir.
Bu yazı, bakım şartına dayalı “garanti dışı kaldı” savunmalarının hangi iki noktadan kesildiğini ve bu savunma karşısında tüketicinin sözleşmeden dönme yolunun nasıl işlediğini ele alır.
Haksız şart nedir?
Haksız şart, sözleşmeyi tek taraflı hazırlayan tarafın (burada satıcı şirket) tüketici lehine olan hakları kısıtlayan veya tüketiciye ek yük getiren şartları sözleşmeye koymasıdır. Dosyada tüketici vekili de kendisine imzalatılan sözleşmenin “haksız ve tek yanlı olarak hazırlandığını” ileri sürmüştü.
Yargıtay incelemesindeki kararda bu kavram, kararın kendi ifadesiyle şu şekilde kurulmuştur: satıcı, ürünün belli aralıklarla bakımının yapılmasını isteyebilirse de, tüketiciyi belli bir şirket ile sözleşme yapmaya zorlayacak bir sözleşme şartı koyamayacağı; aksi yöndeki şartın tüketici açısından haksız şart oluşturacağı. Yani bakım yaptırma gereği doğabilir, ama bu bakımı kimin yapacağını tüketiciye dayatmak mümkün değildir. Yetkili servisle bakım sözleşmesi yapılıp yapılmamasını garanti şartı hâline getiren madde, bu yönüyle geçersizdir. Buradan şu sonuç da çıkar: tüketici periyodik bakımı yaptırmamış olsa bile bu durum tek başına garanti hakkının kaybı anlamına gelmez; satıcı, arızanın gerçekten o bakım eksikliğinden doğduğunu ayrıca ispat etmek zorundadır. Bu yaklaşım yalnız araç satışlarına özgü değildir; kararda konu bir engelli platformudur ve ilke tüm tüketici satışlarında uygulanabilir niteliktedir.
“Periyodik bakım yapılmadı, garanti dışı kaldı” savunması: iki kesme noktası
Somut olayda tüketici, engelli eşi için üretici-satıcı şirketten özel üretilmiş yatay engelli platformu satın almış; ürünü satın aldığı günden beri bir kez dahi kullanamamış, arızanın giderilememesi üzerine ihtarnameyle geri vermeye hazır olduğunu bildirmiş ve sözleşmeden dönerek ödediği 401.454,57 TL bedelin iadesini istemişti.
Davalı şirket savunmasında, sözleşmenin “garanti ve bakım koşulları” başlıklı maddesine dayandı: yetkili servisi tarafından periyodik bakımları yapılmayan ürün ve parçalar garanti kapsamına girmez; bakımlar yapılmadığı için ürün garanti dışında kalmış, bakımlardaki eksiklik arızaya sebep olmuştur. Davalı ayrıca, özel üretim olan platformun başka yerde kullanılmasının mümkün olmadığını ve iadenin hakkaniyete aykırı olacağını ileri sürmüştür.
İlk derece mahkemesi, mahallinde keşif yapılması ve bilirkişi raporu alınması sonucunda bu savunmayı iki ayrı noktadan kesmiştir. Birincisi yukarıda aktarılan haksız şart değerlendirmesidir: tüketici belli bir şirket ile bakım sözleşmesi yapmaya zorlanamaz. İkincisi ispat külfetidir: arızanın bakım eksikliğinden kaynaklandığını ispatlamak davalıya ait olup davalı bu ispatı sağlayamamıştır. Karar metnindeki birebir ifade şöyledir: davalı satıcı ürünün belli aralıklarla bakımının yapılmasını isteyebilirse de “tüketiciyi belli bir şirket ile sözleşme yapmaya zorlayacak bir sözleşme şartı koyamayacağı, bu şart tüketici açısından haksız şart oluşturacağı, ayrıca davalı arızanın bakım eksikliğinden meydana geldiğini ispatlaması gerektiği, ancak davalı bunu ispatlayamadığı”. Mahkeme bu gerekçelerle davanın kabulüne, platformun iadesiyle bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar vermiştir. Bölge adliye mahkemesi davalının istinaf başvurusunu esastan reddetmiş; davalı vekilinin temyizi karşısında Yargıtay da kararı onamıştır.
Garanti dışı kalma savunması bilirkişi tespiti karşısında nasıl değerlendirilir?
Bakım şartına dayanan savunmanın dayanabileceği tek zemin, arızanın gerçekten kullanım veya bakım eksikliğinden çıkmasıdır. Bu dosyada bilirkişi raporu bunun tersini göstermiştir: ürünün ayıplı olduğu ve ayıbın gizli ayıp niteliğinde olduğu tespit edilmiş; ürünün kurulumundan itibaren arızalı olduğu ve tüketicinin ürünü hiç kullanamadığı anlaşılmıştır. Gizli ayıp, ilk bakışta fark edilemeyen ayıp demektir; bu kavramın araç dosyalarındaki uygulamaları için aracın üretim yerinin gizlenmesi ve gizli ayıp yazısına bakılabilir.
Yargıtay, temyiz değerlendirmesinde hükme esas alınan bilirkişi raporunu denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli bulmuş; dava konusu engelli platformunda tasarım eksikliği nedeniyle oluşan bu gizli ayıbın üretici kaynaklı olduğunu, engelli kişinin özel ihtiyacı için alınan ve sık sık arızalanması nedeniyle kullanılamayan platformdan davacının arzu ettiği faydayı sağlayamadığını vurgulamıştır. Arızanın kullanım hatasından kaynaklı olmadığının anlaşılması da dosya kapsamındadır. Bu tespitler karşısında “periyodik bakım yapılmadığı için garanti dışı kaldı” savunması değer kazanmamıştır: garanti dışı kalma, malda üretici kaynaklı ve hiç kullanıma imkân vermeyen bir ayıp varsa tüketici aleyhine sonuç doğurmaz.
Sözleşmeden dönme ve bedel iadesi sonucu
Bakım şartı savunması kesildikten sonra tüketici tarafındaki sonuç, seçimlik haklardan sözleşmeden dönmenin kullanılmasıdır. Tüketici ürünü iade etmeye hazır olduğunu bildirmiş, bedelin iadesini istemişti. Davalının “özel üretim ürünün iadesi hakkaniyete aykırı” savunması da kabul edilmemiştir; aksine, tüketicinin özel ihtiyaç için alınan üründen beklenen faydayı sağlayamaması, dönme hakkının kullanımını hakkaniyete uygun kılmıştır. Yargıtayın ifadesiyle, davacının seçimlik hakkını bedel iadesi şeklinde kullanması hakkaniyete ve taraflar arasındaki hak ve menfaatler dengesine uygundur.
Sözleşmeden dönme, satışın tümüyle geriye dönük çözülmesi demektir: mal satıcıya döner, ödenen bedel tüketiciye döner. Bu dosyada bedel, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadeye hükmedilmiş ve bu sonuç tüm aşamalarda tasdik edilmiştir. Ayıplı mal dosyalarında seçimlik hakların (bedel iadesi, misli ile değiştirme, bedel indirimi, ücretsiz onarım) nasıl sıralandığı ve hangi hâllerde hangi tercihin uygun görüldüğü konusunda, ayıplı araç dosyalarındaki bir uygulama için ayıplı araçta değer kaybı tazminatı sayfasındaki sözleşmeden dönme değerlendirmesine bakılabilir.
Bu karardan çıkan uygulama ilkeleri üç başlıkta toplanabilir. Birincisi, garanti veya satış sözleşmesindeki “bakım yalnız bizde yapılırsa garanti geçerlidir” türündeki maddeler, tüketiciyi belli bir şirkete muhtaç kıldığı ölçüde haksız şarttır. İkincisi, satıcı arızanın bakım eksikliğinden doğduğunu ileri sürüyorsa bunu ispat etmek kendisine düşer; bu ispat genellikle bilirkişi incelemesiyle sınanır ve üretici kaynaklı, gizli nitelikte ayıp tespiti karşısında savunma çöker. Üçüncüsü, bu savunmalar geçersiz kaldığında tüketici, ödediği bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle iadesini sözleşmeden dönme yoluyla isteyebilir.
Bu yazı genel bilgilendirmedir; dosyaya özel hukuki görüş yerine geçmez.
Sıkça sorulan sorular
Satıcı, garanti için belli bir şirkette bakım yaptırma şartı koyabilir mi?
Hayır. Kararda satıcının ürünün belli aralıklarla bakımının yapılmasını isteyebileceği, ancak tüketiciyi belli bir şirket ile sözleşme yapmaya zorlayacak bir sözleşme şartı koyamayacağı; aksi yöndeki şartın tüketici açısından haksız şart oluşturacağı belirtilmiştir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/5109 E., 2026/2461 K., 27.04.2026).
Arızanın bakım eksikliğinden kaynaklandığını kim ispatlar?
Davalı satıcı. Kararda arızanın bakım eksikliğinden meydana geldiğini ispatlamasının davalıya ait olduğu ve davalının bu ispatı sağlayamadığı belirtilerek savunma reddedilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2025/5109 E., 2026/2461 K.).
“Periyodik bakım yapılmadığı için garanti dışı kaldı” savunması her olayda geçerli midir?
Hayır. Bilirkişi raporunda ayıbın gizli ayıp niteliğinde ve tasarım eksikliğinden üretici kaynaklı olduğunun tespit edildiği, arızanın kullanım hatasından kaynaklı olmadığı anlaşıldığı için bakıma dayalı garanti dışı kalma savunması sonuç doğurmamıştır (Yargıtay 3. HD, 2025/5109 E., 2026/2461 K.).
Haksız şart karşısında tüketici ne isteyebilir?
Sözleşmeden dönerek malı iade etmek ve ödediği bedeli isteyebilir. Kararda, özel ihtiyaç için alınan ve sık sık arızalanan üründen beklenen faydanın sağlanamadığı, seçimlik hakkın bedel iadesi şeklinde kullanılmasının hakkaniyete ve taraflar arasındaki hak ve menfaatler dengesine uygun olduğu kabul edilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2025/5109 E., 2026/2461 K.).
Bedel iadesi hangi tarihtan itibaren faizle istenir?
Kararda ödenen bedelin, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine hükmedilmiştir; bu sonuç istinaf ve temyiz aşamalarında onanmıştır (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/5109 E., 2026/2461 K., 27.04.2026).
Kaynaklar
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/5109 E., 2026/2461 K., 27.04.2026 (incelenen karar: Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 10.07.2025, 2025/2410 E., 2025/2449 K.). Kaynak metin derlemede dava, cevap, ilk derece mahkemesi kararı, istinaf ve temyiz bölümlerini kapsamaktadır; haksız şart ve ispat külfeti gerekçesi ilk derece mahkemesi kararının özetinde, tasarım eksikliği ve hakkaniyet değerlendirmesi Yargıtayın temyiz gerekçesinde yer almaktadır. İlk derece mahkemesi künyesi yazılmamıştır.
