Uyuşturucu Kullanma Suçunda Tek Suç Kuralı ve Erteleme İhlali

Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma suçu (TCK 191) kapsamında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı alan kişi, ceza yerine tedaviye yönlendiren koruma çatısı altına girer. Ancak bu çatının dayanağı kronolojiye bağlıdır: ertelenen dava kesinleşmeden önce işlenen her eylem tek suçun parçası sayılırken, kesinleşmeden sonraki ilk eylem ihlâl sebebi olur; daha sonra işlenen eylemler ya zincirleme suça eklenir ya da ayrı bir davanın konusu olur. Bu yazıda, Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 23 Eylül 2025 tarihli üç kararında birebir açıklanan bu kronolojiyi, TCK 191’in ilgili fıkralarıyla birlikte adım adım izliyoruz (10. CD, 2024/265 E., 2025/8596 K.; 2024/718 E., 2025/8603 K.; 2024/724 E., 2025/8606 K., tümü 23.09.2025).

İçindekiler

Ertelemeyi çerçeveleyen kurallar: TCK 191/1-3
Kesinleşme neden belirleyici?
Kesinleşmeye kadarki eylemler: tek suç kuralı
Kesinleşmeden sonraki ilk eylem: TCK 191/5 ihlâli
İhlâlden sonra: zincirleme suç (TCK 43) ve ayrı dava (TCK 191/6)
Somut örnek: eylem takvimi üzerinden değerlendirme
Savunmada kritik kontrol noktaları
Antalya’da uyuşturucu kullanma dosyaları
Sık Sorulan Sorular

Ertelemeyi çerçeveleyen kurallar: TCK 191/1-3

TCK 191/1’e göre kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun seçimlik hareketleri bu dört fiildir; yazının geri kalanında “kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma” ifadesi, bu seçimlik hareketlerin tamamını izleyen dosya başlığı olarak kullanılmıştır. Suçun tanımı, ceza aralığı ve yargılama sürecinin bütününe ilişkin ayrıntılar uyuşturucu kullanma suçu (TCK 191) rehberinde bulunabilir.

Şartları oluşan şüpheli hakkında Cumhuriyet savcısı, CMK 171’in şartları aranmaksızın kamu davasının açılmasını beş yıl süreyle erteler ve şüpheliyi kanunî sonuçlar hakkında uyarır (TCK 191/2). 2023’te yürürlüğe giren 7445 sayılı Kanun’un 18. maddesiyle maddeye eklenen cümle uyarınca erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir; böylece erteleme süresi içindeki tekrar eylemlerinin denetim altına alınması kolaylaştırılmıştır.

Erteleme süresi boyunca şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır; bu süre denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya resen Cumhuriyet savcısının kararıyla altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir (TCK 191/3). Tedavi kararı verilmesi hâlinde şüpheli tedaviye sevk edilir ve madde kullanımının tespit edilebilmesi için yılda en az iki kez kuruma sevk edilir. Erteleme, denetimli serbestlik ve KYOK sürecinin bütününe kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve denetimli serbestlik yazımızda ayrıntılı yer verilmiştir.

Kesinleşme neden belirleyici?

Erteleme kararı verildiğinde ceza yolu hemen kapanmaz; kararın kesinleşmesi gerekir. Erteleme kararında yasal uyarı ve itiraz ihtarı bulunmalı, karar şüpheliye usulüne uygun tebliğ edilmelidir. Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin yerleşik içtihadına göre yasal uyarı ve itiraz ihtarı içermeyen veya usulüne uygun tebliğ edilmeyen erteleme kararı kesinleşmez ve erteleme süresi başlamaz (10. CD, 2024/265 E., 2025/8596 K., 23.09.2025). Erteleme süresinin işleyişi, dolayısıyla ihlâl değerlendirmesinin çerçevesi, bu kesinleşme anına bağlanmıştır. Tebliğdeki eksiklikler dosyanın geleceğini değiştirebildiğinden, erteleme kararının tebliğ künyesi ve ihtarı savunmada ilk kontrol noktasıdır.

Bu aşamada denetimli serbestlik tedbirinin işlevi de belirleyicidir: uygulama, denetimli serbestliği erteleme süresince işlenen yeni kullanma-bulundurma fiillerinin ortaya çıkmasını kolaylaştıran bir kovuşturma şartı gibi konumlandırmıştır. Kişi tedbir süresince yılda en az iki kez kuruma sevk edildiğinden, madde kullanımı tespit edildiğinde takip süreci hızla soruşturmaya dönüşebilir. Süre içinde yükümlülüklere uyulması hâlinde ise erteleme süresinin sonunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir (TCK 191/7).

Kesinleşmeye kadarki eylemler: tek suç kuralı

10. CD’nin kararlarında izlenen çerçeve şöyle özetlenir: kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının kesinleşmesi tarihine kadar aynı şüpheli veya sanık tarafından kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan işlenen tüm eylemler tek suç olarak kabul edilir; bu husus, TCK 61 kapsamında temel cezanın belirlenmesinde alt sınırdan uzaklaşma gerekçesi olarak değerlendirilir (10. CD, 2024/265 E., 2025/8596 K., 23.09.2025).

Bu kuralın pratik anlamı şudur: ertelenen dava kesinleşmeden önce kişinin birden çok kez madde bulundurduğu veya kullandığı tespit edilmiş olsa bile bu eylemler için ayrı ayrı dava açılmaz; tüm eylemler ertelenen suçun içinde tek suç olarak kalır. Tekrarlı eylemler yalnızca ceza belirlenirken alt sınırdan uzaklaşmayı gerekçelendiren bir unsur olarak değerlendirilir. Kesinleşmeden önceki eylemler ayrıca ihlâl de doğurmaz; ihlâl rejimi kesinleşme sonrası eylemlere ayrılmıştır. Erteleme kararının verildiği ana kadar soruşturmaya konu olmuş eylemlerle, kararın verildiği halde henüz kesinleşmediği süre içinde tespit edilen eylemler bu anlamda aynı kapıdan geçer.

Kesinleşmeden sonraki ilk eylem: TCK 191/5 ihlâli

Erteleme kararı kesinleştikten sonra işlenen ilk eylem farklı bir rejime tabidir. 10. CD’nin karar metnindeki ifadesiyle, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının kesinleşmesinden sonra işlenen ilk kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu, TCK 191/5 kapsamında ihlâl sebebi sayılır; bu ihlâlden sonra işlenen kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçlarının soruşturma ve kovuşturma konusu olabileceği kabul edilir (10. CD, 2024/265 E., 2025/8596 K., 23.09.2025).

TCK 191/5 de bu sonucu düzenler: erteleme süresinde TCK 191/1’deki fiilleri tekrar işleyen kişinin eylemi ihlâl nedeni sayılır ve bu fiiller ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz. İhlâl, TCK 191/4’te öngörülen sonucu doğurur: kamu davası açılır. Fıkrada ihlâl hâlleri sayılıdır: yükümlülüklere uymamakta ısrar edilmesi, tekrar satın alma, kabul etme veya bulundurma ve kullanma (TCK 191/4). Kesinleşmeden sonraki ilk eylem hangi bente uyarsa uysun, kronoloji açısından sonucu aynıdır: erteleme süreci sona erer ve ceza yolu açılır.

İhlâlden sonra: zincirleme suç (TCK 43) ve ayrı dava (TCK 191/6)

İhlâlden sonra işlenen her yeni eylem aynı şekilde işleme alınmaz; iddianame kronolojisi belirleyicidir. Daire içtihadına göre ihlâlden sonra işlenen eylemler soruşturma ve kovuşturma konusu olabilir; ancak iddianame düzenlenmeden aynı suçtan işlenen eylemler TCK 43 kapsamında zincirleme suça esas alınır (10. CD, 2024/265 E., 2025/8596 K., 23.09.2025). Böylece iddianame düzenlenmeden önce işlenen eylemler, ihlâl eylemiyle birlikte tek dava içinde zincirleme suç olarak yargılanır; Bu ayrımın isabeti yalnızca usulde kalmaz; eylemlerin hangi dava içinde değerlendirileceği, zincirleme suç artırım hesabını ve cezanın toplam çerçevesini doğrudan etkiler. Zincirleme suçun genel çerçevesi ve artırım kuralları zincirleme suç (TCK 43) yazımızda ayrıntılıdır.

İddianame düzenlendikten sonra işlenen eylemler ise ayrı suçtur ve TCK 191/6 kapsamında doğrudan dava konusu edilebilir. 191/6 aynı zamanda yeniden erteleme kapısını kapatır: kamu davası açıldıktan sonra tekrar işlenen suçlarda yeniden erteleme kararı verilemez; nitekim daire içtihadında erteleme kararının bu suçta yalnızca bir kez verilebileceği kabul edilir (10. CD, 2024/718 E., 2025/8603 K., 23.09.2025).

Dikkat çeken bir nüans, TCK 191/4’teki bent kronolojisine ilişkindir: 191/4-a’daki yükümlülüklere uymamakta ısrar şartı gerçekleştikten sonra işlenen 191/4-b ve 191/4-c bentli eylemler de zincirleme suça eklenmelidir. Aynı karar, kesinleşmiş erteleme kararı yokken birden fazla soruşturma bulunması hâlinde dosyaların birleştirilip tek erteleme kararı verilmesini istemektedir (10. CD, 2024/718 E., 2025/8603 K., 23.09.2025).

Somut örnek: eylem takvimi üzerinden değerlendirme

Kuralların birlikte nasıl işlediğini takip etmek için tipik bir takvim üzerinden gitmek yerindelik sağlar. Örnek dosya gerçek bir olay değil; kuralların izini göstermek için kurgulanmıştır.

Kişinin uyuşturucu madde kullanmak için bulundurma suçundan kamu davasının açılması beş yıl süreyle ertelenmiş olsun. Erteleme kararı, yasal uyarı ve itiraz ihtarıyla birlikte şüpheliye usulüne uygun tebliğ edilerek kesinleşsin. Karar kesinleştiğinde, kesinleşme tarihinden önce soruşturmaya konu olan tüm bulundurma ve kullanma eylemleri tek suçun içinde kalır; bu eylemler için hiçbir zaman ayrı dava açılmayacaktır.

Bir yıl sonra kişi madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestlik sevkinde tespit edilsin. Bu, kesinleşmeden sonraki ilk eylemdir ve TCK 191/5 kapsamında ihlâl sebebi sayılır; bu eylem ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz, ancak kamu davası açılır. İhlâl tespitinden iddianamenin düzenlenmesine kadar geçen sürede kişinin iki kez daha madde bulundurduğu ortaya çıksın: bu iki eylem, iddianame düzenlenmeden işlendiği için TCK 43 kapsamında zincirleme suça eklenir. İddianame düzenlendikten sonra kişi bir kez daha madde kullanırsa, bu eylem ayrı suçtur ve TCK 191/6 ile doğrudan yeni bir davanın konusu olur; bu suçta yeniden erteleme kararı verilemez.

Takvimin her basamağı ayrı bir hukukî sonucu tetiklediği için, dosyada eylem tarihlerinin ve iddianame tarihinin belgelenmesi savunmanın ana işidir. Tebliğ ve kesinleşme tarihine dair bir kusur bulunursa, tüm zincirin baştan yeniden kurulması gündeme gelir. Bu nedenle savunmada ilk soru, erteleme kararının hangi tarihte ve hangi belgeyle kesinleştiğidir; soruşturma aşamasında itiraz yolları da açık olduğundan kesinleşme tarihi itiraz süreciyle de değişebilir.

Aşağıdaki tablo, kronolojinin dört basamağını tek bakışta özetler. Her basamakta eylemin tarihi, bu tarihin hangi belgeyle sabitlendiği ve hangi kararın esas alındığı, dosyanın akışını belirleyen üç sorudur.

Eylemin tarihi	Hukukî nitelik	İşleme şekli
Erteleme kararı kesinleşmeden önce	Tek suçun parçası	Ayrı dava açılmaz; cezada alt sınırdan uzaklaşma gerekçesi (TCK 61)
Kesinleşmeden sonraki ilk eylem	TCK 191/5 kapsamında ihlâl	Ayrı soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz; kamu davası açılır (TCK 191/4)
İhlâlden sonra, iddianame öncesi	Yeni suç	Zincirleme suça esas alınır (TCK 43)
İddianame sonrası	Ayrı suç	TCK 191/6 ile doğrudan dava; yeniden erteleme yok

Savunmada kritik kontrol noktaları

Erteleme kararının kesinleşmesi denetlenmelidir. Kararda yasal uyarı ve itiraz ihtarı bulunup bulunmadığı, kararın şüpheliye usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği ilk kontrol noktasıdır. Usulüne uygun tebliği bulunmayan karar kesinleşmez, süre başlamaz; kesinleşmeden sonra işlendiği kabul edilen eylemler tek suç sayımına döner ve dosyaların birleştirilmesi gündeme gelir. 10. CD, usulsüz kesinleşen ilk erteleme kararının esas alınması nedeniyle verilen mahkûmiyeti bozmuştur (10. CD, 2024/724 E., 2025/8606 K., 23.09.2025).

Birden fazla soruşturma birleştirilmelidir. Kesinleşmiş erteleme kararı yokken aynı suçtan birden fazla soruşturma varsa, dosyalar birleştirilip tek erteleme kararı verilmelidir; aksi uygulama, kişinin erteleme fırsatını kaybetmesine yol açar (10. CD, 2024/718 E., 2025/8603 K., 23.09.2025).

Fiilin niteliği değişebilir. Uyuşturucu ticareti (TCK 188) veya uyuşturucu madde üretimi (TCK 190) yönünden yürütülen kovuşturmada fiilin münhasıran TCK 191 kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde HAGB kararı verilir (TCK 191/8). İhlâl kronolojisinde mahkûmiyet sonrası infaz aşamasında HAGB değerlendirmesi ayrıca yürütülür; nitekim 2024/718 E., 2025/8603 K. sayılı karar bu bağlamda kanun yararına bozma örneğidir.

Lehe kurumlar ayrıca değerlendirilir. İhlâl sonrası açılan davada TCK 192’de düzenlenen etkin pişmanlığın koşulları da gözetilir; şartları ve sonuçlarına ilişkin ayrıntı uyuşturucu kullanma suçunda etkin pişmanlık yazımızda ele alınmıştır. Delil yönünden soruşturma sırasında uygulanan kan testi ve itiraz yolları için kanda uyuşturucu çıkması suç mu? yazımıza bakılabilir.

Antalya’da uyuşturucu kullanma dosyaları

Antalya’da yürütülen soruşturmaların büyük bölümünde ilk adım, denetimli serbestlik ve tedavi süreciyle ilerleyen erteleme kararıdır; bu aşamada kararın tebliği ve kesinleşme tarihi dosya künyesinde izlenebilir bir iz bırakır. İhlâl sonrası açılan davaların değerlendirmesinde ise yukarıdaki kronoloji, dosyadaki iddianame tarihiyle birlikte esas alınır. AS Hukuk bürosu, Antalya ve çevresinde uyuşturucu kullanma ve bulundurma dosyalarında soruşturma aşamasından temyize kadar müdafaa sağlar; Erteleme kararı alındıktan sonra denetimli serbestlik görüşmelerinde beyan edilen bilgiler dosyaya taşındığından, sürecin baştan itibaren doğru yönlendirmeyle yürütülmesi önem taşır; dosya değerlendirmesi için büro ile iletişime geçilebilir.

Tek Suç Kuralının Eşiği: Kullanma Vasfında CGK Kriterleri

Tek suç kuralı ve ertelemenin ihlâl rejimi, fiilin kullanma (TCK 191) sayılmasına bağlıdır; bu vasıflandırmada CGK kriterleri esas alınır. Ceza Genel Kurulu, 06.03.2012 günü, E. 2011/10-387, K. 2012/75 sayılı kararında fiilin ticaret mi (TCK 188/3) yoksa kişisel kullanım mı (TCK 191) olduğunu belirlerken iki kriter sıralamıştır: birincisi, failin bulundurduğu maddeyi başkasına satma, devir veya tedarik etmek yönünde bir davranışa girip girmediği; ikincisi, maddenin bulundurulduğu yer ve bulunduruluş biçimi. Kurula göre kullanım için madde genellikle evde veya iş yerinde, her an erişilebilir şekilde tutulur; buna karşılık maddenin depo, mağara, samanlık gibi uzak ve erişimi güç yerlere gizlenmesi, çok sayıda özenli hazırlanmış küçük paketçikler hâlinde bulunması, her pakette hassas tartım sonucu aynı miktarda madde olması, hassas terazi ve paketleme ambalajlarının ele geçirilen yerde veya yakınında bulunması, kullanma dışında bir amaçla bulundurulmanın önemli belirtisidir.

CGK’nın 06.12.2018 günü, E. 2017/9-378, K. 2018/618 sayılı kararı da aynı kriterleri tekrarlar; kararın kriter pasajını maskelemiş karar metni (PDF) olarak okuyabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Erteleme süresinde tekrar uyuşturucu kullanmak ihlal mi sayılır?

Evet. Ertelenen dava kesinleştiği andan itibaren, kullanmak için uyuşturucu madde satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma niteliğindeki ilk eylem TCK 191/5 kapsamında ihlâl sebebi sayılır; bu eylem ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz. Ancak ihlâl, kamu davasının açılmasının önünü açar (TCK 191/4) ve ihlâlden sonra işlenen eylemler soruşturma ve kovuşturmaya taşınır (Yargıtay 10. CD, 2024/265 E., 2025/8596 K., 23.09.2025).

Erteleme kararının kesinleşmesinden önceki tüm eylemler neden tek suç sayılır?

Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin yerleşik içtihadına göre, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının kesinleşmesi tarihine kadar aynı şüpheli veya sanık tarafından kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan işlenen tüm eylemler tek suç olarak kabul edilir; bu eylemler TCK 61 kapsamında temel cezanın belirlenmesinde alt sınırdan uzaklaşma gerekçesi olarak da değerlendirilir. Böylece kesinleşme öncesi her bulundurma veya kullanma için ayrı dava açılmaz (10. CD, 2024/265 E., 2025/8596 K., 23.09.2025).

İhlalden sonra işlenen uyuşturucu bulundurma eylemleri için yeni soruşturma yapılır mı?

Evet. İhlâl sebebi sayılan ilk eylemden sonra işlenen eylemler soruşturma ve kovuşturma konusu olabilir; ancak iddianame düzenlenmeden önce işlenen aynı suçtan eylemler TCK 43 kapsamında zincirleme suça esas alınır. İddianame düzenlendikten sonra işlenen eylemler ise ayrı suç sayılır ve TCK 191/6 ile doğrudan dava konusu edilebilir (10. CD, 2024/265 E., 2025/8596 K., 23.09.2025).

İddianame düzenlendikten sonra tekrar uyuşturucu kullanmak ayrı suç mu?

Evet. İddianame düzenlendikten sonra aynı suçtan, yani kullanmak için uyuşturucu madde satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma fiilinden işlenen eylemler ayrı suçtur; TCK 191/6 uyarınca doğrudan dava konusu edilebilir ve bu suçta yeniden kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilemez (10. CD, 2024/718 E., 2025/8603 K., 23.09.2025).

Erteleme kararı usulüne uygun tebliğ edilmediyse süre başlar mı?

Hayır. Yasal uyarı ve itiraz ihtarı içermeyen veya usulüne uygun tebliğ edilmeyen erteleme kararı kesinleşmez ve erteleme süresi başlamaz. Bu durumda kesinleşmeden sonra işlendiği kabul edilen eylemler tek suç sayımına geri döner; birden fazla soruşturma varsa dosyalar birleştirilerek tek erteleme kararı verilmesi gerekir (10. CD, 2024/724 E., 2025/8606 K., 23.09.2025).

Erteleme süresi ihlal edilirse cezaevine girilir mi?

İhlâl, kamu davasının açılmasına yol açar; ancak bu, cezanın hemen infaz anlamına gelmez. Mahkeme yargılamayı yürütür ve sonucuna göre karar verir. Şunu da eklemek gerekir: erteleme bu suçta bir kez tanınır; kamu davası açıldıktan sonra tekrar işlenen suçlarda yeniden erteleme kararı verilemez (TCK 191/6). Yargılamada etkin pişmanlık gibi lehe kurumların koşulları da ayrıca değerlendirilir.

Ertelemeyi ihlalsiz tamamlayan kişi hakkında ne karar verilir?

Erteleme süresince yükümlülüklere uyulması ve ihlâl gerçekleşmemesi hâlinde, erteleme süresinin sonunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir (TCK 191/7); ertelenen suç yönünden cezalandırma yolu kapanır. Süre içinde işlenen tekrar fiiller ise ihlâl nedeni sayıldığından (TCK 191/5), sürecin sonucu doğrudan davranışlara bağlıdır.

İlgili İçeriklerimiz

Mevzuat ve Kaynaklar

TCK m. 191 (erteleme, denetimli serbestlik, ihlâl hâlleri, KYOK; 191/10 ceza artırımı — ek: 6638 sayılı Kanun m. 12; 191/2-3 güncellemeleri — 7445 sayılı Kanun m. 18)
TCK m. 43 (zincirleme suç), m. 61 (temel cezanın belirlenmesi)
CMK m. 171-173 (kamu davasının açılmasının ertelenmesi usulü ve itiraz)
Yargıtay 10. CD, 23.09.2025, 2024/265 E., 2025/8596 K.
Yargıtay 10. CD, 23.09.2025, 2024/718 E., 2025/8603 K.
Yargıtay 10. CD, 23.09.2025, 2024/724 E., 2025/8606 K.
Yargıtay 10. CD, 2023/400 E., 2024/15877 K. (aynı çerçeveyi taşıyan içtihat)
KADEK özet bilgi (dosya notu) — makalenin eki olarak verilmiştir

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma (TCK 109) ve Zincirleme Suç

Haksız Tutuklama Nedeniyle Tazminat

Cinsel Tacizde Basit Yargılama Usulü ve İki Yıllık Üst Sınır