Ceza yargılamasında zorunlu müdafilik kabul edilen suçlarda, müdafiin duruşmaya gelmemesi duruşmanın akışını doğrudan etkiler. Peki müdafi, duruşmadan önce bir mazeret dilekçesi vermişse ve mahkeme bu dilekçe hakkında hiçbir karar vermeden hüküm kurmuşsa ne olur? Ceza usul hukukunun bu klasik sorusu, ceza hukuku rehberi kapsamındaki savunma hakkı başlıklarının en pratik olanlarından biridir ve Yargıtay Ceza Genel Kurulunca kesin aykırılık hâli yönünden çözümlenmiştir.
Bu makalede, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 02.03.2021 günü müzakeresinde oy birliğiyle verilen, 2020/6-409 Esas ve 2021/64 Karar sayılı kararında çözümlenen uyuşmazlık incelenmektedir. Karar, 6. Ceza Dairesi ile direnme kararına konu hükmü veren yerel mahkeme arasındaki uyuşmazlıktır: Teşebbüs aşamasında kalmış yağma suçundan yargılanan sanığın müdafisi, duruşmadan önce mazeret dilekçesi vermiş; mahkeme dilekçe hakkında karar bağlamadan ve yeni müdafi görevlendirmeden beraat hükmü kurmuştur. Ceza Genel Kurulu, eylemin sabitliği yönündeki asıl uyuşmazlığın önüne koyduğu soruyla, savunma hakkının anayasal sınırını bir kez daha çizmiştir.
Kaynak karar (maskelemiş nüsha): yargitay-cgk-2020-6-409-2021-64-maskeli.pdf — kişisel veriler kısaltılmış, künye birebirdir.
Olay ve direnme kararı
Olayın kökeni, katılanın şikâyeti üzerine açılan kamu davasında sanık hakkında yöneltilen tehdit iddiasıdır. Şikâyet dilekçesi ve yargılama aşamalarında değişmeyen katılan ile tanık beyanlarına göre; sanık, katılanı telefonla arayarak tehdit etmek suretiyle kendisine ödenmesi gereken hisse bedelini talep etmektedir. Sanığın savunması da bu çerçevede, kendisine ödenmesi gereken bir bedel nedeniyle telefonla arama ve mesaj gönderme yönünde kısmen bir ikrar niteliğindedir.
Yargılama ilk olarak sulh ceza mahkemesinde başlamış; mahkeme, eylemin teşebbüs aşamasında kalmış yağma suçunu oluşturabileceği gerekçesiyle görevsizlik kararı vererek dosyayı ağır ceza mahkemesine göndermiştir. Dosyayı devralan yerel mahkeme, sanığın beraatine karar vermiş; hükmü katılan vekili ve Cumhuriyet savcısı temyiz etmiştir.
Dosyayı inceleyen 6. Ceza Dairesi, 23.11.2017 tarihli bozma kararında, sanığın tevil yollu ikrarı ile de sabit görülen telefonla tehdit ve para talebi olgusuna rağmen, sanığın şirkete devrettiği hisseler karşılığında bir alacağının bulunup bulunmadığının, karşılığında ödeme yapılıp yapılmadığının ve alacağın hâlen devam edip etmediğinin araştırılmamasının eksik inceleme oluşturduğunu belirtmiş ve hükmü bozmuştur. Yerel mahkeme ise ilk hükmünde direnerek önceki hüküm gibi sanığın beraatine karar vermiştir. Direnme kararına konu bu hükmün temyizi üzerine dosya, CMK’nın 307. maddesi uyarınca Ceza Genel Kuruluna iletilmiştir.
Bozmaya karşı direnilen oturumun tutanak akışı, kararın tüm çerçevesini oluşturur. Yerel mahkeme, tensip zaptı ile sanık hakkında CMK’nın 150/3. maddesi gereğince müdafi tayini için baro başkanlığına yazı yazmış; baroca bir avukat sanık için müdafi olarak görevlendirilmiştir. Sanığın müdafisi, 23.02.2018 tarihli dilekçesiyle, mesleki mazereti nedeniyle 01.03.2018 tarihinde yapılacak duruşmaya katılamayacağını bildirmiş ve mazeretinin kabul edilmesini talep etmiştir.
01.03.2018 tarihli oturumda, sanığın müdafiinin mazeret dilekçesi verdiği hususu duruşma tutanağına geçirilmiş; ardından sırasıyla sanık ve katılan vekilinin bozmaya karşı beyanları alınmış, Cumhuriyet savcısının esas hakkındaki mütalaasına karşı önce katılan vekiline, ardından da son sözle birlikte sanığa söz verilmiş ve hüküm, sanığın müdafiinin yokluğunda, mazeret dilekçesi hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmadan tesis edilerek beraat yönünde açıklanmıştır. Kısacası dilekçe tutanağa geçmiş, ancak üzerinde hiçbir karar verilmeden dosya sonuçlandırılmıştır.
CGK’nın ön sorusu
Özel Daire ile yerel mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, ilk bakışta maddi hukuka ilişkindir: Sanığın eyleminin sabit olup olmadığı. Ancak Ceza Genel Kurulu, Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 27. maddesi uyarınca öncelikle başka bir soruyu değerlendirmiştir: Sanığın müdafisinin 23.02.2018 tarihli dilekçesinde belirttiği mazeret hakkında bir karar verilmemesinin ve teşebbüs aşamasında kalmış yağma suçundan yargılanan sanık hakkında müdafisi hazır bulundurulmaksızın hüküm kurulmasının, savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde olup olmadığı.
Bu yaklaşım metodolojik olarak önemlidir. Uyuşmazlık ne kadar maddi hukuka dönük görünse de, usul hukukundaki bu ön soru çözülmeden esas hakkındaki değerlendirme yapılamaz; çünkü müdafiin yokluğunda kurulan hükmün hukuki varlığı, önce savunma hakkının kullanılabilmesine bağlıdır. Ceza Genel Kurulunun ön soruyu öncelemesi, ifade ve sorguda müdafiin hakları konusunda benimsenen çizgiyle de uyumludur: Savunma hakkı, yargılamanın her aşamasında öncelikli olarak denetlenen bir güvencedir.
Zorunlu müdafilik kuralları
Ceza Genel Kurulu, ön sorunun çözümünde savunma hakkının kuramsal dayanaklarından ve CMK’nın müdafilik rejiminden hareket etmiştir. Kararda yer alan tespitlere göre, oldukça geniş bir kavram olan savunma hakkı; şüpheliyi ve sanığı ilgilendirdiği kadar, bir gün şüpheli veya sanık konumuna düşebilecek toplumdaki herhangi bir ferdi, dolayısıyla toplumu ve adaleti sağlama yükümlülüğü bulunan Devleti de ilgilendirmektedir. Çünkü ceza yargılamasında savunma, iddia ile savunmanın değerlendirilmesinden ibaret olan hükmün doğru olmasını sağlar. Bu yönüyle savunma hakkı; susma, soru sorma, kendi aleyhine işlemlere katılmama, tercümandan yararlanma, kanıtların toplanmasını isteme, duruşmada hazır bulunma gibi hakların yanında müdafiden yararlanma hakkını da içerir.
Savunma, Anayasa’nın 36. maddesiyle anayasal güvence altına alınan meşru bir yol, müdafi ise savunmanın meşru bir aracıdır. Uluslararası belgelerde de bu değer uygun yerini almıştır: Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Milletlerarası Antlaşma’nın 14/3-b-d maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları ve Ana Hürriyetleri Koruma Sözleşmesi’nin 6/3-b-c maddeleri, sanığın müdafiden yararlanması konusunda açık düzenlemeler getirmiştir. CMK ise savunma hakkı konusunda oldukça hassas davranılmış; isteğe bağlı müdafiliğin yanında bazı hâllerde zorunlu müdafilik benimsenmiştir. CMK’nın 2. maddesindeki tanıma göre, zorunlu veya istek üzerine atanan müdafi ile vekâletnameli müdafi arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır.
CMK 150/3: alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlar
01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren CMK’nın 150. maddesinin 3. fıkrasında, üst sınırı en az beş yıl hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada, şüpheli veya sanığın müdafisinin bulunmaması hâlinde talebi aranmaksızın kendisine müdafi atanacağı hükme bağlanmıştı. 19.12.2006 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5560 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle CMK 150’de yapılan değişiklikle bu zorunluluk, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara şamil kılınmıştır. Böylece daha önce üst sınırı en az beş yıl hapis cezası gerektiren suçlarda uygulanan zorunlu müdafi atanması sistemi, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlardan yargılanan sanıklarla sınırlandırılmıştır.
Somut olayda yüklenen suç, alt sınırı itibarıyla Kanun’un zorunlu müdafiliği kabul ettiği teşebbüs aşamasında kalmış yağmadır. Bu nedenle sanık için CMK 150/3 uyarınca barodan müdafi görevlendirilmiş; dolayısıyla müdafiin duruşmada hazır bulunması da zorunlu hâle gelmiştir. Zorunlu müdafilik rejiminin özel bir uygulama alanı olan suça sürüklenen çocukta zorunlu müdafilik kuralları, bu genel çerçevenin usul ve erişim bakımından daha da genişletilmiş hâlidir.
CMK 151/1: müdafiin gelmemesinde işlem
CMK’nın “Müdafi görevini yerine getirmediğinde yapılacak işlem ve müdafilik görevinden yasaklanma” başlıklı 151. maddesinin birinci fıkrasında şu düzenleme yer almaktadır:
“150 ncı madde hükmüne göre görevlendirilen müdafi, duruşmada hazır bulunmaz veya vakitsiz olarak duruşmadan çekilir veya görevini yerine getirmekten kaçınırsa, hâkim veya mahkeme derhâl başka bir müdafi görevlendirilmesi için gerekli işlemi yapar. Bu durumda mahkeme oturuma ara verebileceği gibi oturumun ertelenmesine de karar verebilir.”
Bu hüküm, zorunlu müdafinin duruşmaya gelmemesinin tek başına hüküm kurulmasına engel oluşturmadığını değil, tam tersine mahkemenin izlemesi gereken belli bir prosedürü göstermektedir: Derhâl başka müdafi görevlendirilmesi için gerekli işlem yapılacak; gerektiğinde oturuma ara verilebilecek ya da oturumun ertelenmesine karar verilebilecektir. Mahkemenin bu işlemlerden hiçbirini yapmadan müdafiin yokluğunda hüküm kurması, hükmün temelini oluşturan savunma güvencesini boşaltır.
CMK 188/1: duruşmada zorunlu bulunanlar
CMK’nın “Duruşmada hazır bulunacaklar” başlıklı 188. maddesinin birinci fıkrası uyarınca; duruşmada, hükme katılacak hâkimler ve Cumhuriyet savcısı ile zabıt kâtibinin ve Kanunun zorunlu müdafiliği kabul ettiği hâllerde müdafiin hazır bulunması şarttır. Ceza Genel Kurulunun vurgusuyla, Kanun’un zorunlu müdafiliği kabul ettiği hâllerde müdafiin karar oturumu dâhil tüm oturumlarda hazır bulunması şart koşulmuştur.
Bu katı düzenleme, olağanüstü hâl dönemi mevzuatıyla kısmen yumuşatılmıştır. 29.10.2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 5. maddesiyle bu fıkraya “Müdafiin mazeretsiz olarak duruşmayı terk etmesi hâlinde duruşmaya devam edilebilir.” cümlesi eklenmiş; 24.12.2017 tarihli ve 30280 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 96. maddesiyle de “mazeretsiz olarak” ibaresinden sonra gelmek üzere “duruşmaya gelmemesi veya” ibaresi eklenmiştir. Böylece fıkradaki güncel metin uyarınca, müdafiin mazeretsiz olarak duruşmaya gelmemesi veya duruşmayı terk etmesi hâlinde duruşmaya devam edilebilir.
Bu noktada zaman bakımından uygulanacak hukuk da kararda açıklanmıştır: Ceza muhakemesinde “derhal uygulama” kuralı geçerlidir. Bu ilke gereğince, bir usul işlemine o sırada yürürlükte bulunan hukuk kuralı uygulanır. Usul kanunlarında yapılan değişiklikler, kanun yürürlüğe girdikten sonra yapılacak işlemler hakkında uygulanacak olup maddi ceza hukuku kurallarının aksine geçmişe yürümezler.
CMK 216/3 istisnası ve şartları
CMK’nın “Delillerin tartışılması” başlıklı 216. maddesinin birinci fıkrasında, ortaya konulan delillerle ilgili tartışmada sözün sırasıyla katılana veya vekiline, Cumhuriyet savcısına, sanığa ve müdafiine veya kanunî temsilcisine verileceği düzenlenmiştir. İkinci fıkrada karşılıklı cevap hakkı güvence altına alınmışken, üçüncü fıkrası “Hükümden önce son söz, hazır bulunan sanığa verilir” biçiminde düzenlenmişti. 25.08.2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 694 sayılı Kanun Hükmündeki Kararname’nin 148. maddesiyle üçüncü fıkraya şu cümle eklenmiştir: “Bu aşamada zorunlu müdafiin hazır bulunmaması hükmün açıklanmasına engel teşkil etmez.”
694 sayılı KHK’nın madde gerekçesinde, bu değişiklikle hüküm aşamasına ulaşılmış yargılamalardaki son söz aşamasına zorunlu müdafiin katılmaması durumunda da hüküm verilebilmesi kuralının getirildiği; böylece hüküm aşamasına ulaşmış yargılamalarda kanunen duruşmada bulunması zorunlu müdafilerin sebepli veya sebepsiz olarak duruşmadan çekilmesi, duruşmaya katılmaması, azli veya istifası gibi sebeplerle duruşmanın taliki ve yargılamaların uzatılması sonucunun önüne geçilmek istendiği açıklanmıştır. Gerekçenin en kritik cümlesi şudur: Yapılan düzenleme, sanığın esas hakkındaki sorgusu ve savunması zorunlu müdafiin hukuki yardımından yararlandırılarak alınmış ve bütün usul işlemlerinin tamamlandığı dosyalarda sadece hüküm aşamasında müdafiin yokluğu nedeniyle celselerin ertelenmesinin önüne geçecektir. Bu gerekçe, karar metninde Osman Yaşar’ın Ceza Muhakemesi Kanunu eserine yapılan atıfla birlikte aktarılmaktadır (Osman Yaşar, Ceza Muhakemesi Kanunu, Seçkin, Ankara, 2018, C. 2, s. 2249).
Ceza Genel Kurulu bu gerekçeden hareketle 216/3 istisnasının uygulama şartlarını iki başlıkta toplamıştır: Zorunlu müdafinin hazır bulunmadığı oturumda hükmün açıklanabilmesi için, 694 sayılı KHK’nın madde gerekçesinde de anlaşılacağı üzere, birincisi sanığın esas hakkındaki sorgusunun ve savunmasının zorunlu müdafisinin hukuki yardımından yararlandırılarak alınmış olması, ikincisi bütün usuli işlemlerinin tamamlanmış olması gerekmektedir. Her iki şart bir arada bulunmadıkça, son söz aşamasında müdafiin yokluğu bile hükmü sakatlar. Somut olayda bu şartların tartışmasına hiç girilememiştir; çünkü müdafiin mazeret dilekçesi karara bağlanmamış, yeni müdafi görevlendirilmemiş ve oturum ertelenmemiştir.
Sonuç: kesin aykırılık ve bozma
CMK’nın hukuka kesin aykırılık hâllerini düzenleyen 289. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, Cumhuriyet savcısı veya duruşmada kanunen mutlaka hazır bulunması gereken diğer kişilerin yokluğunda duruşma yapılması hukuka kesin aykırılıktır. Bu emredici hüküm, zorunlu müdafiliği gerektiren suçta mazeret dilekçesinin karara bağlanmadan hükmün kurulmasını doğrudan kapsar.
Ceza Genel Kurulu buna göre değerlendirmesini yapmıştır: Sanığın müdafisinin yokluğunda, yeni bir müdafi görevlendirilmeden ya da müdafi temini için oturum ertelenmeden yargılamaya devam edilerek hükmün tesis ve tefhim edilmesi, savunma hakkının kısıtlanması niteliğindedir ve CMK’nın 289/1-e maddesi uyarınca hukuka kesin aykırılık hâllerinden biridir. Bu itibarla direnme kararına konu beraat hükmünün, mazeret dilekçesi hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmeden müdafiin yokluğunda yargılamaya devam edilerek hüküm tesis edilmesi suretiyle savunma hakkı kısıtlandığından, diğer yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmiştir. Karar, 02.03.2021 tarihinde yapılan müzakerede oy birliğiyle verilmiş ve dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine hükmedilmiştir.
Uygulamadaki sonuçlar
Kararın yargılamaya katılan herkes için taşıdığı pratik sonuçlar şöyle özetlenebilir:
- Mazeret dilekçesi mutlaka karara bağlanmalıdır. Müdafiin duruşmaya katılamayacağına ilişkin dilekçe tutanağa geçirildikten sonra dosya sonuçlandırılacaksa, dilekçenin kabulü veya reddi gerekçesiyle açıkça karara bağlanmalıdır. Kararsız bırakılan mazeret dilekçesi, hükmü CMK 289/1-e yönünden bozmaya yeter.
- “Mazeretsiz gelmeme” ile “mazeretli gelmeme” ayrımı esastır. 676 sayılı KHK’nın 5. maddesiyle eklenen ve 696 sayılı KHK’nın 96. maddesiyle genişletilen düzenleme yalnızca müdafiin mazeretsiz olarak duruşmaya gelmemesi veya duruşmayı terk etmesi hâlinde devam imkânı tanır. Müdafiin dayandığı bir mazeret varsa, mahkemenin CMK 151/1 prosedürü işlemesi gerekir: Derhâl başka müdafi görevlendirilmesi veya oturuma ara verilmesi, oturumun ertelenmesi.
- Derhal uygulama ilkesi izlenmelidir. Usul değişiklikleri, yürürlük tarihinden sonra yapılacak işlemlere uygulanır. Bu nedenle dosyanın hangi tarihteki işlemi için hangi düzenlemenin geçerli olduğu ayrıca denetlenmelidir.
- Zorunlu müdafi tüm oturumlarda, karar oturumu dâhil, hazırdır. CMK 188/1’in şartlığı, yalnızca delil toplama veya sorgu oturumlarını değil, son söz ve hüküm açıklamasını da kapsar. 216/3 istisnası yalnızca, sorgu ve savunmanın zorunlu müdafiin hukuki yardımında alınmış olduğu ve bütün usul işlemlerinin tamamlandığı dosyalarda devreye girer.
- Savunma hakkı kısıtlanan sanığın temyizi sonucu değiştirir. Kesin aykırılık tespitinde hüküm, maddi hukuktaki diğer sorunlar incelenmeksizin bozulur.
Antalya ceza mahkemelerinde yargılama gören sanıklar ve vekilleri açısından da çerçeve aynıdır: Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda müdafiin yokluğunda kurulan her hüküm, mazeret dilekçesinin karara bağlanıp bağlanmadığı yönünden ayrıca denetlenmelidir. Savunma hakkının tutuklama gibi koruma tedbirlerindeki güvenceleri için tutuklama şartları ve haksız tutuklama konusundaki incelememize bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Müdafi mazeret dilekçesi verirse mahkeme ne yapmalı?
Mahkeme, müdafiin duruşmaya katılamayacağını bildiren mazeret dilekçesini hüküm kurmadan önce mutlaka karara bağlamalıdır. Dilekçe kabul edilirse oturum ertelenir veya CMK 151/1 uyarınca derhâl başka müdafi görevlendirilmesi için gerekli işlem yapılır; ret edilirse bu karar tutanağa geçirilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2020/6-409 Esas ve 2021/64 Karar sayılı kararı uyarınca, dilekçe hakkında hiçbir karar verilmeden hüküm kurulması CMK 289/1-e maddesinde düzenlenen hukuka kesin aykırılık hâlidir.
Zorunlu müdafilik hangi suçlarda gereklidir?
CMK’nın 150. maddesinin üçüncü fıkrasında 5560 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra zorunlu müdafilik, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda uygulanır. Kasten öldürme, yağma ve uyuşturucu ticareti gibi suçların alt sınırları bu eşiği aşar; teşebbüs hâlinde bile suçun temel formunun alt sınırı esas alınır. Bu hâllerde şüpheli veya sanığın talebi aranmaksızın müdafi görevlendirilir ve müdafiin duruşmada hazır bulunması şarttır.
Müdafi mazeretsiz gelmezse duruşmaya devam edilebilir mi?
Evet. 676 sayılı KHK’nın 5. maddesiyle CMK 188/1’e eklenen ve 696 sayılı KHK’nın 96. maddesiyle genişletilen düzenleme uyarınca, müdafiin mazeretsiz olarak duruşmaya gelmemesi veya duruşmayı terk etmesi hâlinde duruşmaya devam edilebilir. Ancak müdafiin bir mazereti varsa mahkeme mazeret dilekçesini karara bağlamalı; gerektiğinde CMK 151/1 uyarınca derhâl başka müdafi görevlendirmeli veya oturuma ara vermeli ya da oturumu ertelemelidir.
Son söz aşamasında müdafiin yokluğu hükmü engeller mi?
CMK’nın 216. maddesinin üçüncü fıkrasına 694 sayılı KHK’nın 148. maddesiyle eklenen hükme göre, hükümden önce son söz aşamasında zorunlu müdafiin hazır bulunmaması hükmün açıklanmasına engel değildir. Ancak bu istisna, sanığın esas hakkındaki sorgusunun ve savunmasının zorunlu müdafiin hukuki yardımından yararlandırılarak alınmış ve bütün usul işlemlerinin tamamlandığı dosyalarda uygulanır. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça hüküm aşamasında müdafiin yokluğu bozma nedenidir.
Zorunlu müdafiin yokluğunda verilen hükmün sonucu ne olur?
Mazeret dilekçesi karara bağlanmadan, yeni müdafi görevlendirilmeden veya oturum ertelenmeden zorunlu müdafiin yokluğunda hüküm kurulması, CMK 289/1-e uyarınca hukuka kesin aykırılıktır. Bu durumda hüküm, diğer yönleri incelenmeksizin bozulur; yargılama, sanığın savunmasının müdafi aracılığıyla güvence altına alındığı bir oturumda yeniden yürütülür.
Kaynaklar
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 02.03.2021 günü karar, Esas No: 2020/6-409, Karar No: 2021/64, Tebliğname No: 2018/33795; kararı veren daire: 6. Ceza Dairesi; oy birliği.
- Kaynak karar metni (maskelemiş nüsha, 7 sayfa): s. 1 künye, olay ve 6. Ceza Dairesi bozması; s. 2 direnme kararı ve ön soru; s. 3 müdafilik ve duruşma tutanak akışı; s. 4 savunma hakkı ve CMK 150/3; s. 5 CMK 151/1 ve CMK 188/1; s. 6 CMK 216 ve 694 KHK; s. 7 değerlendirme ve sonuç.
- 5271 sayılı CMK m. 2, 150/3, 151/1, 188/1, 216, 289/1-e, 307.
- 5560 sayılı Kanun m. 21 (19.12.2006 tarihli Resmî Gazete).
- 676 sayılı KHK m. 5 (29.10.2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmî Gazete); 696 sayılı KHK m. 96 (24.12.2017 tarihli ve 30280 sayılı Resmî Gazete); 694 sayılı KHK m. 148 (25.08.2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmî Gazete) ve madde gerekçesi.
- T.C. Anayasası m. 36; Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Milletlerarası Antlaşma m. 14/3-b-d; Avrupa İnsan Hakları ve Ana Hürriyetleri Koruma Sözleşmesi m. 6/3-b-c.
- Osman Yaşar, Ceza Muhakemesi Kanunu, Seçkin, Ankara, 2018, C. 2, s. 2249 (atıf karar metnindendir).
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz ve somut dosyanız için bir avukata başvurmanın yerini tutmaz.
