Silah Bulunamasa da 6136 Mahkumiyeti: Kovan ve Mermi Çekirdeği

Suç aleti ateşli silahın fiziksel olarak ele geçirilemediği dosyalarda yargılama çoğu zaman tek bir soru üzerinde yürür: silah yokken 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçunun sübutu sağlanabilir mi? Yargıtay 8. Ceza Dairesi ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin üç emsal kararı, cevabın evet olduğunu gösteriyor: olay yerinden çıkan boş kovanlar ve mermi çekirdekleri, kriminal ve ekspertiz raporları, tanık beyanları, kamera kayıtları, yer gösterme tutanakları ve ikrar birlikte değerlendirildiğinde, silahın kendisi nehir veya denize atılmış ve hiç bulunmamış olsa bile mahkûmiyet kurulabiliyor. Bu yazıda üç karar, sanık isimleri maskelenerek kararda açıklanan noktalar korunarak derlenmiştir.

Silah Ele Geçirilmeden Mahkûmiyet Mümkün mü?

Evet; suç aletinin ele geçirilememesi, 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçunun sübutunu tek başına engellemez. Türk hukukunda ispat vicdani kanaate dayanır ve deliller bir bütün olarak değerlendirilir. Silahın kendisi bulunamasa dahi, atışın gerçekleştiğini ve kullanılan eşyanın 6136 sayılı Kanun kapsamında ruhsatsız bir ateşli silah olduğunu gösteren aşağıdaki bulgular birlikte değerlendirildiğinde mahkûmiyet kurulabilir:

Olay yerinden çıkan boş kovanlar: atışın fiilen gerçekleştiğini ve fişeğin tip-çap özelliklerini gösterir.
Mermi çekirdekleri: olay yerinde ve cesetlerde tespit edilen çekirdeklerin çapı ve yiv-set profili, atılan silahın sınıfını konumlandırır.
Kriminal ve ekspertiz raporları: kovan ve çekirdeklerin aynı silahtan atıldığını, silahın 6136 sayılı Kanun kapsamında ve atışa elverişli olduğunu ortaya koyar.
Görgü delilleri: tanık beyanları, kamera kayıtları, atış artığı svapları, yer gösterme tutanakları ve ikrar, silahın failin elinde bulunduğunu doğrular.

Bu üç emsal kararın ortak sonucu şudur: fail, suç aletini imha ederek dosyadan “silah yok” sonucu çıkaramaz; imhanın kendisi de delil değeri taşır.

Boş Kovan ve Mermi Çekirdeği Ne Kanıtlar?

Boş kovan ve mermi çekirdeği tek başına “ateşli silah” sayılmaz; ancak doğru okunduğunda silahın varlığını ve kullanımını ispatlayan en güçlü fiziksel delillerdir. Kriminal laboratuvar raporları bu eşyadan iki bilgi çıkarır: birincisi, fişeğin çap ve tipi, hangi sınıf silahta kullanıldığı; ikincisi, kriminal karşılaştırma yöntemiyle aynı özellikleri taşıyan kovan ve çekirdeklerin tek ve aynı silahtan atılıp atılmadığı. Namluda bulunan yiv-set profili, çekirdeği atılmış olduğu silahın niteliğiyle eşleştirir.

Delil	Dosyada açıkladığı husus
Boş kovan	Atışın gerçekleştiği; fişeğin çap-tipi; kriminal karşılaştırmayla atılan silahın tek (aynı) olduğu
Mermi çekirdeği	Yiv-set ve çap profiliyle atılan silahın niteliği; cesetlerdeki çekirdek sayısıyla atış sayısı
Kriminal/ekspertiz raporu	Eşyanın 6136 sayılı Kanun kapsamı, atışa elverişlilik, kovan-çekirdek eşleştirmesi
Kamera kaydı ve tanık beyanı	Olay anı, atış sayısı ve failin silahı taşıdığının görgü desteği
Yer gösterme ve ikrar	Suç aletinin ne zaman ve nereye imha edildiğinin failin kendi beyanıyla sabit olması
Svap ve atış artığı	Failin silahla temas ettiği

Bu tablo, somut dosyalarda “silah bulunamadı” savunmasının niçin tek başına sonuç doğurmadığını açıklar: silahın kendisi yerine, silahın varlığını ve kullanımını kanıtlayan bulgular zinciri değerlendirilir.

Emsal 1 — Yargıtay 8. Ceza Dairesi: Silah Yok, Boş Kovan ve Ekspertizle Sübut

Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2011/481 Esas, 2012/20246 Karar sayılı, 13.06.2012 tarihli kararında dosyada şöyle bir tablo vardı: tabanca hiç ele geçirilememişti; ancak olay yerinde, sanığa ait olduğu kabul edilen tabancadan çıkan 7.65 mm çapında bir boş kovan bulunmuştu. 13.05.2009 tarihli ekspertiz raporu; kovanın çap ve tipine uygun ateşli silahlarla atılmak üzere imal edildiğini, 6136 sayılı Yasa’ya göre yasak niteliğe haiz fişeklere ait olduğunu, çap ve tipine uygun ateşli silah ile atıldığını ve kovanların 6136 sayılı Yasa’ya göre yasak nitelikte bulunduğunu saptamıştı. İki tanık da sanığın tabanca ile mağdura ateş ettiğini görmüştü.

İlk derece mahkemesi, silahla yaralamaya teşebbüs suçunda varlığı kabul edilen ve yaralamaya elverişli olduğu değerlendirilen silahın “atışa elverişli olup olmadığını denetleme imkanı bulunmadığı” gerekçesiyle sanığı 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçundan beraat ettirmişti. Yargıtay bu gerekçeyi oluşa uygun olmayan bir gerekçe saydı: ekspertiz raporu ve tanık beyanları karşısında suçun tüm unsurları ile sübuta erdiği gözetilmeden beraat verilmesi Yasaya aykırıydı ve hüküm CMUK m. 321 uyarınca bozuldu. Kararın mesajı açıktır: silahın fiziksel yokluğu, boş kovan ve ekspertiz raporuyla sübut sağlanan dosyada beraat gerekçesi olamaz.

Emsal 2 — Sakarya BAM: Silah Nehre Atıldı, Mahkûmiyet Onandı

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 2022/1173 Esas, 2022/1335 Karar sayılı, 12.09.2022 tarihli istinaf kararında sanık, eşini ve kayınvalidesini birden fazla el ateş ederek öldürmüştü. Olay yerinde dikkat çeken bir boşluk vardı: duvarlarda, yorganlarda ve cesetlerde atış bulguları bulunmasına rağmen odada hiç bir boş kovan yoktu; kovanlar olay yerinden alınarak kaçırılmıştı. Yerinden çıkan fiziksel deliller yalnızca mermi çekirdekleriydi: yeşil koltuk takımının ön yüzündeki tahtanın içinden 1 adet, balkon kapısının hemen arkasından 1 adet 9 mm çaplı mermi çekirdeği muhafaza altına alınmıştı. Sanık da kullandığı silahı Sakarya Nehrine attığını beyan etmiş; silahın atıldığı iddia edilen yerin sığ, otlu ve çamurlu nehir yatağı olması nedeniyle kolluk tüm aramalara rağmen silaha ulaşamamıştı.

Otopsi raporları tabloyu tamamladı: maktullerden birinin vücuduna 4 adet, diğerinin vücuduna 2 adet ateşli silah mermi çekirdeğinin isabet ettiği tespit edildi. Olay yerinden çıkan iki çekirdek, cesetlerdeki altı çekirdek ve kovanların olay yerinden kaçırılmış olması, kullanılan tek ateşli silahın 9 mm sınıfında ruhsatsız bir silah olduğunu gösterdi. Kamera kayıtları sanığın olay öncesi ve sonrası olay mahalline üç kez gidiş gelişini, tanıklar gece duyulan el silah seslerini sabitleştirdi. İlk derece mahkemesinin 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçundan verdiği 2 yıl hapis ve 1000 TL adli para cezasına yönelik istinaf başvuruları, dairece “toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığın suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç niteliği tayin, cezayı azaltıcı bir sebep bulunmadığı takdir kılınmış” gerekçesiyle esastan reddedildi; karar CMK m. 286/2-a uyarınca kesinleştirildi. Olay yerinden çıkan mermi çekirdekleri ve parçaları da TCK m. 54/1-4 uyarınca müsadere edildi.

Emsal 3 — Sakarya BAM: Kriminal Rapor Kovanı “Tek Başına Kanun Kapsamında” Görmese de Onay

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 2023/999 Esas, 2023/1400 Karar sayılı, 27.09.2023 tarihli kararında silah yine bulunamadı: sanık, husumetli olduğu kişiyi tabancayla iki el ateş ederek öldürmüş ve silahı denize atmıştı. Olay yerinden iki adet boş kovan (9×19 mm) ve bir adet deforme mermi çekirdeği (9 mm) çıkmıştı. İstanbul Jandarma Kriminal Laboratuvar Amirliğinin 13.04.2022 tarihli raporu üç tespit yaptı: iki kovanın çap ve tipine uygun tek (aynı) silahtan atıldığı; çekirdeğin namlusunda sağa döner altı adet yiv-set bulunan, çapına uygun bir silahtan atıldığı; kovanlar ve çekirdeğin 6136 sayılı kanun kapsamındaki ateşli silahlarda istimal edilen ve aynı kanun kapsamında değerlendirilen fişeklere ait olduğu ancak tek başlarına 6136 sayılı kanun kapsamında olmadığı.

Kriminal raporun bu sonuncu tespiti, kovan ve çekirdeğin kendi başlarına “silah” sayılmayacağını açıkça ortaya koyar; nitekim kollukça yapılan usulüne uygun tüm aramalarda suç aleti silah bulunamadı. Buna rağmen bölge adliye mahkemesi mahkûmiyeti onadı: sanığın ateş etmeyi ikrarı, olayı kayıt altına alan kamera kayıtları, atış anını gören yeminli tanıklar, sanığa ait mont üzerinden ve ellerinden alınan atış artığı svapları ile olay yerindeki kovan ve çekirdek, silahın varlığını ve ruhsatsız kullanımını sübuta erdirmişti. 6136 sayılı Yasaya aykırılık yönünden istinaf başvurusu esastan reddedildi ve karar kesinleşti.

Bu karar, iki yaklaşım arasındaki farkı da netleştirir: Yargıtayın 2012 tarihli kararında boş kovan, ekspertiz raporuyla “yasak nitelikte fişek” olarak suçun maddi konusu sayılmıştı; Sakarya BAMın 2023 tarihli kararında ise kovan ve çekirdek suçun maddi konusu değil, ruhsatsız silahın varlığını ve kullanımını kanıtlayan delil olarak değerlendirildi. Her iki yolda da sonuç aynıdır: silah bulunamasa dahi mahkûmiyet mümkündür.

Delillerin Bütünü: Mahkemeler Hangi Bulguları Birlikte Değerlendirir?

Üç emsal kararda da hüküm, tek bir delile dayanarak kurulmadı; bulgular bir bütün olarak tartıldı. Silahın bulunamadığı dosyalarda mahkemelerin birlikte değerlendirdiği başlıca bulgular şunlardır:

İkrar ve yer gösterme: Sanığın suçta kullandığı silahı nereye attığının beyanı; bunun suç aletinin imhası şeklinde değerlendirilmesi.
Kamera kayıtları: Olay anına dair görüntüler ve atış sayısının görgü tanıklarıyla örtüşmesi.
Yeminli tanık beyanları: Ateş anını bizzat gören veya silah sesi duyan kişilerin tutarlı beyanları.
Kriminal ve ekspertiz raporları: Kovan ve çekirdeklerin çap-tip incelemesi, kriminal karşılaştırma ve yiv-set profili.
Atış artığı svapları: Failin ellerinden, yüzünden ve giysilerinden alınan svaplarla silah temasının sabit edilmesi.
Otopsi raporları: Cesetlerdeki mermi girişi ve çekirdek sayısının olay yerindeki bulgularla birleştirilmesi.

Delillerin bütünü ilkesi (CMK m. 36) gereği bu bulgulardan birinin eksikliği tek başına sübutu bozmaz; ancak zincirdeki bir halkanın güvenilirliği, tüm kanaatin yönünü değiştirebilir. Bu nedenle her dosyada bulgular somut olay özelinde tartılır.

Suç Aleti Bulunamayan Dosyalarda Savunma Yolları

Silahın bulunamaması sübutu tek başına engellemese de, savunmanın işleyebileceği itiraz alanları vardır. Bu alanlar üç emsal kararın reddedilen veya kabul edilen savunma eksenlerinden çıkarılabilir:

Kriminal raporun denetimi: Kovan ve çekirdek incelemesinin usulüne uygun yapılmadığı, kriminal karşılaştırmanın yeterli olmadığı veya yiv-set tespitinin silahın kimliğini netleştirmediği savunulabilir. Raporda “tek başına 6136 sayılı kanun kapsamında değil” tespiti bulunan dosyalarda, eşyanın suçun maddi konusu olmadığı ve sübutun ancak diğer delillerle mümkün olduğu ayrıntılı biçimde tartışılmalıdır.
Delil zincirindeki çelişkiler: Atış sayısı, kovan sayısı ve çekirdek sayısı arasında uyuşmazlık varsa bu uyuşmazlık lehe yorumlanabilir.
İşleniş biçimine yönelik savunma: Meşru savunma, haksız tahrik ve boğuşma iddiaları; ancak üç emsal kararda da bu iddialar, yakın atış bulguları, olay yerindeki kovan yokluğu, parmak izi tespit edilemeyen suçta kullanılmayan bıçaklar ve kamera kayıtları gibi bulgularla reddedilmiştir.
İstinaf ve temyiz sınırları: Beş yıl veya daha az hapis cezalarında istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları CMK m. 286/2-a uyarınca kesindir; lehe itirazların tamamı istinaf aşamasında ileri sürülmelidir.

Silahın bulunamaması, “delil yok” demek değildir; ancak kovan ve çekirdek delillerinin eksik veya tartışmalı olduğu dosyalarda sübut daha zayıftır ve savunmanın kazanma ihtimali yükselir. 6136 sayılı Kanun silah suçları rehberinde bu dosyalarda arama ve el koyma işlemlerinin hukuka uygunluk denetimi ayrıntılı ele alınmıştır.

Mermi Çekirdeklerinin Hukuki Akıbeti: Müsadere

Olay yerinden çıkan ve suçta kullanılan fişek ürünleri, suç aleti veya suçtan doğan şey niteliğinde olduğundan müsadere edilir. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesinin 2022/1173 Esas, 2022/1335 Karar sayılı kararında, adli emanette kayıtlı 1 adet mermi çekirdeği, 1 adet deforme olmuş mermi çekirdeği ve 2 adet mermi çekirdeği parçasının TCK m. 54/1-4 gereğince müsaderesine karar verilmiştir. Silahın kendisi bulunamadığı için müsadere hükmü kurulamamış olsa da, ele geçen fişek ürünlerinin müsaderesi mümkündür; kovan ve çekirdekler dosyada delil olarak saklanması veya imha edilmesi yönünde de karar verilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Silah ele geçirilmeden 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçundan mahkûmiyet verilebilir mi?

Evet. Suç aleti ateşli silahın bulunamadığı dosyalarda, olay yerinden çıkan boş kovan ve mermi çekirdekleri, kriminal ve ekspertiz raporları, tanık beyanları, kamera kayıtları, yer gösterme tutanakları ve sanığın ikrarı birlikte değerlendirilerek sübut sağlanabilir. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2011/481 Esas, 2012/20246 Karar sayılı kararında silah ele geçirilemediği hâlde boş kovan ve ekspertiz raporuyla sübuta eren dosyada beraat bozulmuş; Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 2022/1173 Esas, 2022/1335 Karar ve 2023/999 Esas, 2023/1400 Karar sayılı kararlarında silahın nehre ve denize atıldığı dosyalarda mahkûmiyetler istinaf aşamasında onanmıştır.

Boş kovan ve mermi çekirdeği tek başına 6136 sayılı Kanun kapsamında mıdır?

Değerlendirme rapor kapsamına göre değişir. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 2023/999 Esas, 2023/1400 Karar sayılı kararında kriminal rapor, kovan ve mermi çekirdeğinin 6136 sayılı kanun kapsamındaki ateşli silahlarda istimal edilen fişeklere ait olduğu ancak tek başlarına 6136 sayılı kanun kapsamında olmadığı sonucuna varmış; mahkeme buna rağmen silahın varlığını ve kullanımını gösteren delil bütünüyle mahkûmiyeti onamıştır. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2011/481 Esas, 2012/20246 Karar sayılı kararında ise boş kovanın 6136 sayılı Yasa’ya göre yasak niteliğe haiz fişeklere ait olduğu ve çap ve tipine uygun ateşli silah ile atıldığı ekspertiz raporuyla tespit edilmiştir.

Suç aleti silahın bulunamaması savunmada işe yarar mı?

Tek başına yeterli değildir. Üç emsal kararda da silahın nehre veya denize atıldığı ve usulüne uygun aramalarda bulunamadığı hâllerde mahkûmiyet onanmıştır; bununla birlikte suç aletinin yokluğu, kriminal raporun kapsam ve yeterliliğinin denetimi, olayın işleniş biçimine ilişkin çelişkiler ve meşru savunma savunması gibi itirazlarla birlikte tartışılır. Savunma, delillerin bütünü ilkesine karşı somut teknik gerekçelerle kurulmalıdır.

Mermi çekirdeği silahın varlığını nasıl ispatlar?

Mermi çekirdeğinin çapı ve namludaki yiv-set profili, atıldığı silahın sınıfını konumlandırır; kriminal karşılaştırmada aynı özellikleri taşıyan kovanlarla eşleştirilerek atışların tek ve aynı silahtan yapıldığı tespit edilir. Olay yerinden çıkan çekirdeklerle otopside vücutlarda tespit edilen çekirdek sayısı birleştirildiğinde atış sayısı ve kullanılan silahın tek ateşli silah olduğu saptanabilir.

6136 sayılı Yasaya aykırılık yönünden bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilebilir mi?

Çoğu zaman edilemez. Beş yıl veya daha az hapis cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları CMK’nın 286/2-a maddesi uyarınca kesindir; bu yazıdaki iki Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi kararı da 6136 sayılı Yasaya aykırılık yönünden kesin olarak onaylanmıştır. Tüm lehe itirazlar istinaf aşamasında ileri sürülmelidir.

Antalya’da Silah Dosyaları ve Pratik Öneriler

Antalya’da silah dosyalarının önemli bir bölümü, olay mahallinde silah ele geçirilemeyen dosyalardır; atışın açık alanda veya araçta gerçekleştiği, suç aletinin denize, nehre veya kırlığa atıldığı dosyalarda delil zinciri yukarıdaki emsal kararlardaki yapıya benzer. Savunma tarafında kriminal raporun kapsam denetimi, tanık beyanlarındaki çelişkiler ve atış sayısı hesapları; iddia tarafında ise kovan-çekirdek eşleştirmesi ve kamera-tanık örtüşmesi belirleyicidir. Antalya Adalet Sarayı (Muratpaşa) bünyesindeki ağır ceza mahkemelerinde ve ilçe adliyelerinde görülen bu dosyalarda, istinaf aşamasının kesinlik riski nedeniyle soruşturma aşamasından itibaren Antalya ceza avukatı desteği alınması önemlidir.

İlgili İçeriklerimiz

Mevzuat ve Kaynaklar

6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun — Mevzuat Bilgi Sistemi fihristi: mevzuat.gov.tr (Mevzuat No: 6136, Tertip: 5).
7533 sayılı Kanunla değişik 6136 sayılı Kanun m. 13/1 (ruhsatsız silah taşıma/bulundurma): iki yıldan dört yıla kadar hapis ve yüz günden beşyüz güne kadar adli para cezası — Resmî Gazete, 30.11.2024, Sayı 32738. Cezalar fiil tarihine göre uygulanır; bu yazıdaki emsal kararlar 2020-2023 dönemi olaylarına aittir.
TCK m. 54 (Müsadere) ve CMK m. 36 (Delillerin serbestçe değerlendirilmesi), m. 286/2-a (İstinaf başvurusunun esastan reddine dair kararların kesinliği).
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2011/481, K. 2012/20246, T. 13.06.2012 — bu yazının birinci emsal kararı (sanık ve tanık isimleri maskelenmiştir).
Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesi, E. 2022/1173, K. 2022/1335, T. 12.09.2022 — ikinci emsal karar (istinaf; sanık isimleri maskelenmiştir).
Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesi, E. 2023/999, K. 2023/1400, T. 27.09.2023 — üçüncü emsal karar (istinaf; sanık isimleri maskelenmiştir).

Emsal Kararların Maskelenmiş Tam Metinleri (PDF)

Üç emsal kararın tam metinleri, ad-soyad dahil kişisel veriler rol bazlı kodlarla ([SANIK 1], [MAKTUL 1], [TANIK 3], [KATILAN 2], [AV. 4], [BAŞKAN], [ÜYE 1], [C. SAVCISI], [KATİP], [KİŞİ 1]) kodlanarak; araç plakaları, IMEI/ICCID/SIM numaraları, personel sicil numaraları ve fiziksel adresler silinerek aşağıdaki PDF dosyalarında sunulmaktadır. Mahkeme künyesi, esas ve karar numaraları birebir korunmuştur; metinler kararlar üzerinden kelimesi kelimesine derlenmiştir.

Zincirleme Suçta Etkin Pişmanlık Nasıl Uygulanır? Yargıtay 8. CD’nin Alternatifli Hesap Kararı

Yağma Sayılır mı? Hukuki Alacakta İspat, Eksik Borç, Senet

Ceza Muhakemesinde Olumsuz Yetki Uyuşmazlığı: CMK 17 ve Ağır Ceza Mahkemesi (2026)

Silah Bulunamasa da 6136 Mahkumiyeti: Kovan ve Mermi Çekirdeği